Wat is Ayurveda?

Ayurveda is de vijfduizend jaar oude natuurgeneeswijze uit India. Het woord Ayurveda betekent letterlijk levenshouding of levenswetenschap. Ayus is leven, Veda is kennis. Binnen deze geneeskunst nemen levenshouding, kruiden, voeding en allerlei vormen van lichaamsgerichte behandelingen een belangrijke plaats in.

 

De vijf elementen

Volgens de Ayurveda bestaat alles uit de vijf elementen: aarde, water, vuur, lucht en ether. In het menselijk lichaam manifesteren deze vijf elementen zich als de drie bio-energieën Vata, Pitta en Kapha. Deze energieën zijn de basisprincipes van het leven.
Vata: ether en lucht als principe van beweging. Vata is verantwoordelijk voor het zenuwstelsel, de ademhaling en alle bewegingsmechanismen in ons lichaam. Als Vata in balans is, voelt men zich vol energie, vrolijk, enthousiast en creatief. De geest is dan rustig, helder en wakker.
Pitta: Vuur en water als het principe van transformatie. Pitta regelt de spijsvertering, de stofwisseling en de lichaamstemperatuur. Pitta reguleert de alertheid van de geest, de scherpte van het intellect en de mate van verfijndheid van het gevoelsleven. In evenwicht zorgt Pitta voor tevredenheid, energie, spreekvaardigheid, een goede spijsvertering, de juiste lichaamstemperatuur en een heldere geest.
Kapha: Aarde en water als principe van vorm. Kapha geeft stevigheid en stabiliteit aan het lichaam en houdt de vloeistofhuishouding in evenwicht. Als Kapha in balans is, uit zich dat in kracht, uithoudingsvermogen, een sterk immuunsysteem, geduld en psychische stabiliteit.

Ieder mens heeft Vatta, Pitta en Kapha

Ieder van ons bezit de drie doshas, echter in een unieke individuele combinatie omdat geen mens hetzelfde is. Bij onze geboorte hebben we allemaal een eigen psycho-fysiologische constitutie "Prakriti" geheten. Deze geboorteconstitutie blijft net als onze bloedgroep ons hele leven onveranderlijk. Prakriti is een Sanskriet woord en tevens een begrip. Prakriti betekent namelijk letterlijk "Natuur". Het betekent hier onze individuele natuur, wat ons uniek maakt en tegelijkertijd verbonden maakt met. De drie eigenschappen Sattwa, Rajas en Tamas zijn mentale eigenschappen die parallel aan de tri-doshas Vatta, Pitta en Kapha lopen. Lichamelijk en mentaal in balans betekent de tri-doshas en de tri-gunas in evenwicht. Zodra mensen ziek of overspannen worden, hebben we te maken met een verstoorde dosha. In de Ayurveda nemen we alle aspecten op, voor het genezingsproces om de zieke weer terug te brengen naar zijn of haar geboorte constitutie. Volgens Ayurveda heeft de smaak een directe invloed op de dosha's en dus op het hele lichaam.

 

De smaken

Er zijn zes smaken (opgebouwd uit de 5 elementen) die dus ook alle zes als medicijn kunnen worden gebruikt, d.w.z. de levensenergie (prãna) kunnen verhogen en de dosha's in balans kunnen brengen. De meeste voedingsmiddelen zijn een combinatie van twee of meer smaken.
Hoe meer smaken een voedingsmiddel bezit, hoe "waardevoller" het is voor het menselijk lichaam.

De smaken [zijn] zoet, zuur, zout, bitter, heet en samentrekkend. Het zijn er zes, ze zijn aanwezig in de verschillende substanties, en ze geven kracht aan het lichaam in de volgorde zoals ze zijn opgesomd (dus zoet geeft de meeste kracht, en samentrekkend de minste).

Deze smaken gebruiken, is voor iedere basisconstructie weer anders. Dus wat voor één persoon goed is, kan voor de ander weer niet goed zijn. De smaken hebben een verkoelend of verwarmend effect op het lichaam. Voor Vatta en Kapha betekend dit dat ze verkoelende eigenschappen hebben. Voor Pitta betekent dit dat ze een verwarmende eigenschap hebben in het lichaam.